महाभारत खण्ड ९

नेपाली विकिपुस्तकबाट, स्वतन्त्र पुस्तकालय
यसमा जानुहोस्: अन्वेषण, खोज्नुहोस्

लाक्षाग्रह षड्यंत्र[सम्पादन]

ढाँचा:Seealso

वार्णावत (वर्तमान बरनावा) स्थित लाक्षागृह को सुरक्षित अवशेष

दैवयोग तथा शकुनि को छल कपट देखि कौरवों र पाण्डवहरुमा वैर को आग प्रज्वलित हो उठी। दुर्योधन ठूलो खोटी बुद्धि को मनुष्य थियो। उनले शकुनि को भन्ए पछि पाण्ड्वो को बाल्यकाल मा धेरै पल्ट मारने को प्रयत्न गरे ।युवावस्था मा आएर जब गुणो मा उस लेअधिक श्रेष्ठ युधिष्ठर को युवराज बनयो दिइएको त शकुनि ले लाक्ष को बनेको धर मा पाण्डवहरुलाई राखएर आग लागाएर उनलाई जलाने को प्रयत्न गरे किन्तु विदुर को सहायता भन्दा पाँचों पाण्डव आफ्नो माता संग उन जलते भएका घर ले बाहिर निकल गये।आफ्नो उत्तम गुणों को कारण युधिष्ठिर हस्तिनापुर को प्रजाजनहरुमा अत्यन्त लोकप्रिय हो गये। उनको गुणों तथा लोकप्रियता को देखते हुये भीष्म पितामह ले धृतराष्ट्र देखि युधिष्ठिर को राज्याभिषेक गरेर दिन को लागि भन्यो। दुर्योधन चाहँदैन थियो कि युधिष्ठिर राजा बने अतः उनले आफ्नो पिता धृतराष्ट्र देखि कहा, “पिताजी! यदि एक पल्ट युधिष्ठिर को राजसिंहासन प्राप्त भयो त यो राज्य सदा को लागि पाण्डवों को वंश को हो जायेगा र हामी कौरवहरुलाई उनको सेवक बनएर रहन पडेगा।” यस मा धृतराष्ट्र बोले, “वत्स दुर्योधन! युधिष्ठिर हाम्रो कुल को सन्तानहरु मा सबै भन्दा ठूलो छ यसैले यस राज्य मा त्यसै को अधिकार हो। फेरि भीष्म तथा प्रजाजन पनि त्यसै को राजा बनाउन चाहते छन्। हामी यस विषय मा केहि पनि हैन गरेर सकते।” धृतराष्ट्र को वचनहरुलाई सुन गरेर दुर्योधन ले कहा, “पिताजी! मैले यसको प्रबन्ध गरेर लिएको छ। बस तपाईं कुनै तरिका पाण्डवहरुलाई वारणावत भेज दें।”

दुर्योधन ले वारणावत मा पाण्डवों को निवास को लागि पुरोचन नामक शिल्पी भन्दा एक भवन को निर्माण करवाया थियो जुन कि लाख, चर्बी, सूखी घास, मूंज जस्तै अत्यन्त ज्वलनशील पदार्थहरु देखि बनेको थियो। दुर्योधन ले पाण्डवहरुलाई उन भवन मा जला हालने षडयन्त्र रचा थियो। धृतराष्ट्र को भन्ए पछि युधिष्ठिर आफ्नो माता तथा भाइयों संग वारणावत जाने को लागि निकल पडे। दुर्योधन को षडयन्त्र को विषय मा विदुर को ठेगाना हिड गया। अतः उनि वारणावत जाते हुये पाण्डवों देखि मार्ग मा मिले तथा उन लेबोले, “देखो, दुर्योधन ले तिमी मान्छेके रहन को लागि वारणावत नगर मा एक ज्वलनशील पदार्थहरु एक भवन बनवाया छ जुन आग लागने बित्तिकै भडक उठेगा। यसैले तिमी मान्छे भवन को भित्र देखि वन सम्म पुगन को लागि एक सुरंग अवश्य बनवा लिन जसबाट कि आग लागए पछि तिमी मान्छे आफ्नो रक्षा गरेर सको। म सुरंग बनाउन वाला कालिगढ चुपके देखि तिमी मान्छेके नजिकै भेज दूँगा। तिमी मान्छे उन लाक्षागृह मा अत्यन्त सावधानी संग रहन।”

वारणावत मा युधिष्ठिर ले आफ्नो चाचा विदुर को भेजे गये कालिगढ को सहायता देखि गुप्त सुरंग बनवा लिया। पाण्डव नित्य आखेट को लागि वन जाने को बहाने आफ्नो छिपने को लागि स्थान को खोज गर्न लगे। केहि दिन त्यहि तरिका बिताने पछि एक दिन यधिष्ठिर ले भीमसेन देखि कहा, “भीम! अब दुष्ट पुरोचन को त्यहि लाक्षागृह मा जला गरेर हामिलाई भाग निकलना चाहिये।” भीम ले त्यसै रात्रि पुरोचन को कुनै बहाने बुलवाया र उसलाई उन भवन को एक कक्ष मा बन्दी बनयो दिए। उनको पश्चात् भवन मा आग लागयो दिए र आफ्नो माता कुन्ती एवं भाइयों संग सुरंग को बाटोहरु वन मा भाग निकले।

लाक्षागृह को भस्म भएको समाचार जब हस्तिनापुर पुगयो त पाण्डवहरुलाई मरयो समझ गरेर वहाँ को प्रजा अत्यन्त दुःखी भए। दुर्योधन र धृतराष्ट्र सहित सबै कौरवों ले पनि शोक मनाने को दिखावा गरे र अन्त मा उनले पाण्डवों को अन्त्येष्टि करवा दी।

स्रोत[सम्पादन]

सुखसागर को सौजन्य से


बाहिरी कडिहरु[सम्पादन]

ढाँचा:महाभारत कथा ढाँचा:पुराण ढाँचा:वैदिक साहित्य ढाँचा:महाभारत ढाँचा:रामायण ढाँचा:हिन्दू धर्म