श्रीमद्भगवद्गीता प्रथम अध्याय: संशोधनहरू बीचको भिन्नता

अन्वेषणमा जानुहाेस् खाेजमा जानुहाेस्
सा
(text added)
अर्जुन विषादयोग
 
==धृतराष्ट्र उवाच==
<br />
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
<br />
मामकाःपण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ।।१।।
<br />
अर्थ
<br />
धृतराष्ट्रले सोधे— हे सञ्जय, धर्मक्षेत्ररुपी कुरुक्षेत्रमा युद्धका इच्छाले जम्मा भएका मेरा छोराहरु र पाण्डुका छोराहरुले के गरे ?१।
==सञ्जय उवाच==
<br />
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्याेधनस्तदा ।
<br />
आचार्यमुपसंगम्य राजा वचनमब्रवीत् ।।२।।
<br />
अर्थ
<br />
सञ्जयले भने— राजा दुर्याेधनले त्यसबेला व्यूहाकारमा सजाएको पाण्डव सेनालाई देखेर आचार्य द्रोणको नजीकमा पुगेर यसो भने–।।२।।
<br />
पश्यैतां पाण्डुपुत्रणामाचार्यं महतीं चमूम् ।
<br />
व्यूढां द्रुपद पुत्रेण तव शिष्येण धीमता ।।३।।
<br />
अर्थ
<br />
हेर्नुहोस् आचार्य, तपाईंको ज्यादै बाठो शिष्य राजा द्रुपदको छोरो धृष्टद्युम्नले पाण्डवको सैन्यलाई व्यूहाकारमा सजाएको छ ।
<br />
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
<br />
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः।।४।।
<br />
अर्थ
<br />
यहा“ (पाण्डवको सेनामा) भीमसेन र अर्जुन बराबरका ठूला धनुर्धारी वीरहरु छन््— युयुधान, विराट, महारथी—द्रुपद–
<br />
धृष्टकेतुश्चेकितानःकाशिराजस्व वीर्यवान् ।
<br />
पुरुजित्कुन्तिभोजस्च शैव्यश्च नरपुङ्गवः ।।५।।
<br />
अर्थ
<br />
धृष्टकेतु, चेकितान, बलवान् काशीराज, (राजा) पुरुजित, कुन्तीभोज, नरश्रेष्ठ शैव्य
<br />
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।
<br />
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथः ।।६।।
<br />
अर्थ
<br />
पराक्रमी—युधामन्यु, बलशाली—उत्तमौजा, सुभद्रापुत्र अभिमन्यु, र द्रौपदीका पांच छोरा यी सवका सब महारथी हुन् ।।३–६।।
<br />
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।
<br />
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान् ब्रवीमि ते ।।७।।
<br />
अर्थ
<br />
तर हे आचार्य, हामीहरुतर्फका पनि मुख्य मुख्य योद्धाहरुलाई हेर्नुहोस् । तपाईंको जानकारीका लागि तिनीहरुको नाम भन्दछु ।
<br />
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।
<br />
अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ।।८।।
<br />
अर्थ
<br />
हजुर, भीष्मपितामह, कर्ण, युद्धविजयी—कृपाचार्य, अश्वत्थामा, विकर्ण तथा भूरिश्रवा यी हाम्रो पक्षका मुख्य मुख्य योद्धाहरु हुन् ।
<br />
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
<br />
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ।।९।।
<br />
अर्थ
<br />
यी बाहेक अरु पनि अनेक वीरहरु छन् ती सबै मेरो निम्ति ज्यान हत्केलामा राखेर युद्ध गर्दैछन् । र अनेक शस्त्रास्त्रले सुसज्जित तथा युद्धकलामा दक्ष छन् ।।७–९।।
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
अर्थ
हे राजन, दुवै सेनापट्टि रणसूचक शंखनाद भइसकेपछि कपिध्वज अर्जुनले कौरवलाई युद्धका निम्ति तयार देखे । अनि आफुले पनि युद्ध गर्न तयारी साथ हातमा धनु उचालेर श्रीकृष्णलाई यी कुरा भने—।।२०।।
==अर्जुन उवाच==
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ।।२१।।
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान् ।
(युद्ध त प्रारम्भ भयो, अब केवल तिमीमाथि शस्त्र प्रहार हुन मात्रै बा“की छ, अब तिमी के गर्छौ ? यसको जवाफ अर्जुनले दिन्छन्–)
यदि हातमा शस्त्र लिएका कौरवहरुले प्रतिकार शून्य, निःशस्त्र मलाई युद्धमा मारे भने त्यो मार्नु मेरो निम्ति सारै असल हुनेछ ।।३८–४६।।
==सञ्जय उवाच==
<br />
एवमुक्त्वार्जुनः संख्ये रथोपस्थ उपाशिवत् ।
<br />
विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः ।।४७।।
<br />
अर्थ
<br />
सञ्जयले भने— अर्जुनले युद्धका बीचमा यस्तो भनेर अस्त्र शस्त्र विसर्जन गरे अनि शोकले खिन्न मानसिकतासाथ रथका पछाडि बसे ।।४७।।
<br />
ॐ तत्सत् इति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु बह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुन संवादे अर्जुनविषादयोगो नाम प्रथमोऽध्यायः।।
यस्ता प्रकारले श्रीमद्भागवद्गीता रुपी उपनिषद्मा ब्रह्मविद्या अन्तर्गतको योगशास्त्रमा श्रीकृष्ण–अर्जुन संवाद अन्तर्गतको अर्जुनविषाद योग नाम गरेको पहिलो अध्याय समाप्त भयो ।
<br />
 
 
 
 
=श्रीमद्भगवद्गीता=
"https://ne.wikibooks.org/wiki/विशेष:MobileDiff/7409" बाट अनुप्रेषित

पथप्रदर्शन विकल्प